W 2016 roku obchodziliśmy jubileusz 200 lat istnienia na ziemiach polskich Prokuratorii Generalnej. Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej nawiązuje do tradycji polskich instytucji prawnych zajmujących się ochroną interesu publicznego. W Jubileuszowym Roku Prokuratorii warto upamiętnić tę historię.

Prokuratoria Generalna Królestwa Polskiego została powołana postanowieniem królewskim z 29 września (11 października) 1816 r. jako organ mający za zadanie obronę własności publicznych i interesów majątkowych skarbu państwa. Nawet po zniesieniu Królestwa Polskiego instytucja funkcjonowała do 1915 r. Stanowiła jedyny urząd państwowy świadczący o odrębności ziem polskich od reszty Cesarstwa Rosyjskiego.

W zaborze austriackim odpowiednikiem Prokuratorii Generalnej była Prokuratoria Skarbu (Prokuratoria Finansowa), której zasługą było m.in. potwierdzenie przynależności terenów wokół Morskiego Oka do ziem polskich. Urząd ten stanowił wzór przy powołaniu w 1919 r. Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej.

Do kompetencji Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej należało wspomaganie Rady Ministrów w podejmowaniu najważniejszych decyzji dotyczących państwa. Instytucja wydawała opinie prawne, reprezentowała Skarb Państwa w postępowaniach sądowych i międzynarodowych. Prezes Prokuratorii Generalnej współprzewodniczył Komisji Kodyfikacji Rzeczypospolitej Polskiej. Prokuratoria miała delegatury w ważniejszych miastach jak Kraków, Poznań, Lwów oraz ustanawiała delegatów w Wilnie, w Katowicach i w Wolnym Mieście Gdańsku.

Po wojnie Prokuratoria Generalna została zlikwidowana w czasach stalinowskich. Istniała do 14 kwietnia 1951 r. W wyniku zmian prawnych zastępstwa procesowe pełnić zaczęli kierownicy jednostek państwowych tj. przedsiębiorstw i urzędów.

W służbie Prokuratorii Generalnej na przestrzeni wielu lat jej istnienia zasłużyli się znakomici specjaliści różnych dziedzin. Warto przywołać nazwiska prawników takich jak Fryderyk Zoll, Roman Longchamps de Berier, Alfred Ohanowicz, Konstanty Grzybowski, Stanisław Ehrlich, Jerzy Górski, Stanisław Gołąb, Kazimierz Karol Przybyłowski, Bronisław Walaszek, Jerzy Zdzisław Starościak, Adam Szpunar. Na rzecz instytucji pracowali także ekonomiści m.in. Adam Alojzy Krzyżanowski, filozofowie (Witold Rubczyński), historycy (Władysław Smoleński), a nawet muzycy (Tadeusz Szeligowski, Tadeusz Zygfryd Kassern) i bajkopisarze (Stanisław Jachowicz). W działalność Prokuratorii zaangażowani byli też politycy i działacze państwowi m.in. Stefan Korboński.

W pierwszych latach transformacji ustrojowej środowiska społeczne i polityczne zgłaszały postulaty reaktywowania Prokuratorii Generalnej. Dopiero ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. powołała na nowo Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa. Instytucja rozpoczęła działalność 15 marca 2006 r. Prokuratoria Generalna jest instytucją, której ustawowo powierzono zastępstwa prawne Skarbu Państwa w sprawach większej wagi. Obecna instytucja nawiązuje do chlubnych tradycji Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. Jej zadaniem jest zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przed Sądami i Trybunałami. Prokuratoria jest także organem opiniodawczym w sprawach dotyczących istotnych praw i interesów Skarbu Państwa, opiniuje projekty aktów normatywnych określających postępowania przed sądami, trybunałami i innymi organami orzekającymi w zakresie najważniejszych dla państwa spraw.

Współczesna Prokuratoria Generalna zapewnia pomoc prawną na możliwie najwyższym poziomie. Profesjonalnie i skutecznie działa już 10 lat, cieszy się ogromnym szacunkiem. W Roku Jubileuszowym Prokuratorii warto przypominać chlubne tradycje tej instytucji.

Rok Jubileuszowy Prokuratorii Generalnej pod Honorowym Patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy

Logo Prezydenta Andrzeja Dudy

Patronat medialny

Logo "Rzeczpospolitej"