Sąd Najwyższy 30 czerwca 2020 r. w sprawie III CZP 71/19, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przedstawionego do rozstrzygnięcia przez Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowieniem z 18 lipca 2019 r., V ACa 502/18 podjął bardzo istotną dla Skarbu Państwa uchwałę:

„W sprawie o naprawienie szkody spowodowanej wydaniem decyzji administracyjnej o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279 ze zm.), której nieważność stwierdzono z powodu niewyjaśnienia, czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dniu wydania tej decyzji, sąd badając przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej może ustalać, czy prawidłowe rozpoznanie wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego również doprowadziłoby do odmowy ustanowienia tego prawa”.

Sąd Najwyższy podzielił pogląd Prokuratorii Generalnej i zanegował dotychczasową praktykę sądów powszechnych w analogicznych sprawach. Sądy te w sprawach odszkodowawczych dokonując oceny przesłanek odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa za szkodę powstałą w związku z wydaniem wadliwej z przyczyn formalnych decyzji administracyjnej, uchylały się od badania, tego jakiej treści decyzja administracyjna zostałaby wydana, gdyby nie została wydana decyzja niezgodna z prawem w sytuacji, gdy oceny tej nie dokonał organ w postępowaniu administracyjnym.

W ustnych motywach Sąd Najwyższy podkreślił, że wyrażony w uchwale pogląd prawny ma zastosowanie również do innych decyzji administracyjnych. Dodał, że w tym przypadku żadnego znaczenia nie mają argumenty dotyczące rozdzielenia drogi sądowej i administracyjnej bowiem w sytuacji, w której brak jest  postępowania administracyjnego, w którym zostałaby rozstrzygnięta kwestia jakiej treści decyzja zostałaby wydana (gdyby nie została wydana decyzja wadliwa) to sąd jest jedynym organem, który badanie to może przeprowadzić.

Uchwała Sądu Najwyższego ma istotne znaczenie dla wszystkich spraw odszkodowawczych w tym tzw. spraw reprywatyzacyjnych, w których  źródłem szkody  jest wydanie decyzji administracyjnej, której niezgodność z prawem jedynie z przyczyn formalnych stwierdził organ w postępowaniu administracyjnym nie dokonując przy tym oceny, jakiej treści decyzja powinna zostać wydana w świetle stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania wadliwej decyzji. Sądy powszechne zostały więc zobligowane do stosowania w sprawach cywilnych przepisów administracyjnych obowiązujących w dacie wydania decyzji niezgodnej z prawem. Zostały także  zobowiązane do oceny przesłanek materialnoprawnych warunkujących wydanie decyzji o określonej treści w konkretnym stanie faktycznym.

Stanowisko Prokuratorii Generalnej w postępowaniu przed Sądem Najwyższym przedstawił mec. Marek Jaślikowski, .Radcą prowadzącym sprawę w postępowaniu przed sądem I i II instancji jest mec. Monika Szawłowska