W dniu 18 listopada 2016 r. w Sali Kolumnowej Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej odbyła się konferencja naukowa „Prokuratoria Generalna – 200 lat tradycji ochrony dobra publicznego”. Konferencja stanowiła centralny punkt obchodów jubileuszu 200-lecia Prokuratorii Generalnej, który został objęty patronatem honorowym przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Pana Andrzeja Dudę. Patronat medialny nad rokiem jubileuszowym objął Dziennik Rzeczpospolita.

W konferencji wzięło udział około 400 uczestników, w tym przedstawiciele najwyższych władz państwowych, parlamentarzyści, przedstawiciele jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa, z którymi Prokuratoria współpracuje na co dzień, wykonując swoje ustawowe obowiązki, a także reprezentanci samorządów prawniczych i świata nauki oraz obecni i byli pracownicy Prokuratorii Generalnej. Wśród licznie przybyłych gości byli m.in. wicemarszałek Senatu, ministrowie, Rzecznik Praw Obywatelskich, Pierwsza Prezes Sądu Najwyższego, prezesi sądów powszechnych i administracyjnych oraz wojewodowie.

Przybyłych gości powitał Prezes Prokuratorii Generalnej prof. Leszek Bosek. Inaugurując spotkanie, Prezes Bosek podkreślił w swoim wystąpieniu ciągłość pomiędzy tradycjami Prokuratorii Generalnej Królestwa Polskiego, Galicyjskiej Prokuratorii Skarbu oraz Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej a obecną misją Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Dodał również, że mimo wielu zmian na przestrzeni lat w strukturze organizacyjnej i zakresie zadań Prokuratorii, zawsze godnie pełniła ona rolę strażnika dobra publicznego.

W następnej części konferencji głos zabrali kolejno przedstawiciele Prezydenta RP, Marszałka Sejmu, Marszałka Senatu oraz Prezesa Rady Ministrów.

Minister Anna Surówka-Pasek, podsekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP, odczytała przesłanie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy do uczestników i organizatorów uroczystych obchodów jubileuszu 200-lecia Prokuratorii Generalnej. Prezydent RP określił Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa jako „pomnik polskiej idei państwowej”, czyli „republikanizmu zakorzenionego w antycznym etosie obywatelskim greckiej polis oraz republiki rzymskiej”. Wyraził też uznanie dla licznych sukcesów Prokuratorii w obronie interesu publicznego, zwracając uwagę na skuteczność instytucjonalnego pełnomocnika Skarbu Państwa w postępowaniach prowadzonych przez sądy krajowe oraz w międzynarodowych postępowaniach arbitrażowych.

Adam Podgórski, zastępca Szefa Kancelarii Sejmu, odczytał list Marszałka Sejmu Marka Kuchcińskiego do Prezesa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, w którym złożył na jego ręce gratulacje i podziękowania „za trud wkładany w ochronę prawną interesów Skarbu Państwa”.

Wicemarszałek Senatu Adam Bielan, w imieniu Marszałka Senatu Stanisława Karczewskiego, złożył wszystkim uczestnikom konferencji życzenia owocnego spotkania, a pracownikom Prokuratorii – ciekawej pracy przynoszącej pożytek Rzeczypospolitej.

Głos zabrał również Henryk Kowalczyk, minister-członek Rady Ministrów zastępujący Ministra Skarbu Państwa, który wyraził zadowolenie z dotychczasowych wyników pracy Prokuratorii Generalnej oraz zapewnił o osobistym poczuciu dumy ze sprawowania nadzoru nad Prokuratorią. Minister Henryk Kowalczyk odczytał również list Prezesa Rady Ministrów Beaty Szydło, w którym Prezes Rady Ministrów wyraziła uznanie dla służby i zaangażowania pracowników Prokuratorii, wskazując na sprawną i zdecydowaną ochronę praw i interesów Rzeczypospolitej Polskiej, która realizuje się m.in. poprzez opiniowanie umów i aktów prawnych.

List Wiceprezesa Rady Ministrów Mateusza Morawieckiego, Ministra Finansów i Rozwoju, zawierający podziękowanie dla kierownictwa Prokuratorii oraz jej pracowników za ogromne poświęcenie, zaangażowanie i pasję, z jaką wykonują powierzoną misję ochrony interesów Skarbu Państwa, odczytał Piotr Kupaj, dyrektor Biura Budżetowo-Administracyjnego Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa.

Po oficjalnych wystąpieniach zaproszonych gości odbyły się dwa panele naukowe: pierwszy poświęcony Prokuratorii Generalnej w perspektywie historycznej i prawnomiędzynarodowej, w którym dyskusję moderował prof. Robert Jastrzębski, drugi poświęcony Prokuratorii Generalnej w obliczu aktualnych wyzwań prawnych, w którym rolę moderatora pełnił Prezes PGSP prof. Leszek Bosek.

W pierwszym panelu swoje referaty przedstawili prof. Marek Wąsowicz, adwokat Andrzej Rościszewski, dr Jacek Krauss, Janusz Wojciechowski oraz prof. Maciej Szpunar. Profesor Marek Wąsowicz w referacie zatytułowanym: „Prokuratoria Generalna od Królestwa Polskiego do II Rzeczypospolitej” przedstawił ewolucję Prokuratorii na przestrzeni ostatnich dwóch stuleci. Prof. Wąsowicz zauważył, że choć koncepcja scentralizowanego modelu ochrony interesu publicznego od początku była przedmiotem licznych kontrowersji, to obawy wyrażane co do funkcjonowania Prokuratorii nie potwierdziły się.

Następnie głos zabrali mecenas Rościszewski i dr Krauss, którzy poświęcili swój referat „Próbom reaktywowania Prokuratorii Generalnej w latach dziewięćdziesiątych XX wieku”. Prelegenci przypomnieli, że koncepcja powołania Prokuratorii Generalnej została wysunięta w toku prac parlamentarnych nad nową konstytucją. Mimo pozyskania licznych zwolenników nie została jednak uwzględniona w ostatecznym projekcie ustawy zasadniczej.

Janusz Wojciechowski, audytor w Europejskim Trybunale Obrachunkowym, w swoim wystąpieniu na temat: „Prokuratoria Generalna w pracach parlamentarnych i wobec aktualnych wyzwań międzynarodowych”, odwołał się do osobistych doświadczeń z działalności publicznej, w tym prac nad projektem ustawy o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Prelegent pozytywnie ocenił wkład Prokuratorii w ochronę interesu publicznego, dostrzegając koherencję pomiędzy rolą Prokuratorii Generalnej a misją Najwyższej Izby Kontroli.

Prof. Maciej Szpunar wygłosił referat zatytułowany: „Współpraca Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z państwami członkowskimi – problem reprezentacji państw członkowskich”, w ramach którego omówił szczególną postać interesu publicznego, jaką stanowi potrzeba zapewnienia jednolitego stanowiska krajowych organów władzy publicznej w postępowaniu przed Trybunałem w Luksemburgu. Prelegent zauważył jednak, że w dotychczasowej praktyce pomiędzy zainteresowanymi organami dochodziło do różnic w poglądach na sprawy zawisłe przed TSUE, co utrudniało Rzeczypospolitej Polskiej zajęcie jasnego stanowiska.

Po zakończeniu ostatniego referatu prof. Jastrzębski, podsumowując wystąpienia prelegentów, zaprosił uczestników konferencji do dyskusji na tematy poruszone w wystąpieniach. Głos zabrali m.in. prof. Adam Biela, dr Jan Mojak i dr Krzysztof Buczyński.

Drugiemu panelowi przewodniczył prof. Leszek Bosek, Prezes Prokuratorii Generalnej. Uczestnicy konferencji mieli okazję wysłuchać referatów wygłoszonych przez Pierwszą Prezes Sądu Najwyższego prof. Małgorzatę Gersdorf, Sędzię Trybunału Konstytucyjnego prof. Małgorzatę Pyziak-Szafnicką, podsekretarza stanu w Ministerstwie Skarbu Państwa Mikołaja Wilda oraz Prezesa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa w latach 2006-2012 dr Marcina Dziurdę.

Prof. Gersdorf przedstawiła bilans doświadczeń w 10-letnich relacjach Sądu Najwyższego z Prokuratorią Generalną, wyrażając uznanie dla wysokiej skuteczności Prokuratorii oraz profesjonalizmu radców Prokuratorii w sporządzaniu skarg kasacyjnych. Pierwsza Prezes Sądu Najwyższego pozytywnie oceniła plan rozszerzenia kompetencji Prokuratorii Generalnej, zauważając przy tym, że uczestnicząc w tysiącach postępowań prowadzonych przez sądy powszechne w całej Polsce, Prokuratoria dysponuje wiedzą o aktualnych rozbieżnościach w orzecznictwie, co czyni ją ważnym partnerem Sądu Najwyższego w dążeniu do ujednolicenia linii orzeczniczej.

Referat wygłoszony przez prof. Pyziak-Szafnicką dotyczył aktualnych problemów odpowiedzialności odszkodowawczej władzy publicznej. Jako kluczowy problem prelegentka wskazała zbyt szeroki zakres odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa, obejmujący również zaniechania legislacyjne oraz prawomocne orzeczenia sądowe uznane za niezgodne z prawem. Prof. M. Pyziak-Szafnicka dokonała analizy przepisów Kodeksu cywilnego o odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa, wskazując, że znacznie wykraczają one poza standardy wynikające z art. 77 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo do wynagrodzenia za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej.

Przedmiotem wystąpienia Mikołaja Wilda, podsekretarza stanu w Ministerstwie Skarbu Państwa, były kluczowe założenia projektu ustawy o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. Wiceminister Wild przedstawił postulowany model rozszerzonych kompetencji instytucjonalnego pełnomocnika Skarbu Państwa, obejmujący m.in. zastępstwo procesowe osób prawnych, opiniowanie czynności prawnych dokonywanych przez podmioty reprezentujące Skarb Państwa oraz przedstawianie sądom powszechnym, Sądowi Najwyższemu, sądom administracyjnym i Trybunałowi Konstytucyjnemu istotnych dla spraw poglądów w postępowaniach, w których Prokuratoria nie bierze udziału (opinie amicus curiae).

Minister Mikołaj Wild odniósł się także do pojawiających się w debacie publicznej wątpliwości co do celowości i zasadności rozszerzenia kompetencji Prokuratorii Generalnej o reprezentację osób prawnych, wskazując na liczne zalety projektowanych rozwiązań, w tym zbieżność interesu osób prawnych z interesem Rzeczypospolitej Polskiej, rozumianym jako interes ogółu obywateli.

Dr Marcin Dziurda, współtwórca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa oraz jej Prezes w latach 2006-2012, wygłosił referat na temat reprezentacji państwowych osób prawnych przez Prokuratorię Generalną. W ramach swojego wystąpienia prelegent przedstawił kluczowe zagadnienia proceduralne dotyczące zastępstwa osób prawnych. Nawiązując do swoich doświadczeń związanych z kierowaniem Prokuratorią Generalną, podkreślił również, że powodzenie planowanej reformy instytucji zależy od wzmocnienia tworzącego ją aktualnie wyspecjalizowanego zespołu.

Konferencja została zamknięta krótkim podsumowaniem dokonanym przez Prezesa L. Boska, który podziękował prelegentom za wygłoszenie referatów oraz pozostałym uczestnikom za obecność i udział w dyskusji.

Konferencja była prowadzona przez radców Prokuratorii Generalnej, a nad jej prawidłowym przebiegiem czuwali pracownicy Prokuratorii.